Rekabet Kurulu, görevlerini yerine getirirken, gerekli gördüğü tüm bilgileri, ilgili teşebbüslerden ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarından isteyebilir. Kurul’ca tayin edilen süre içerisinde istenilen bilgilerin ilgililer tarafından verilmesi zorunludur. (m. 14)

4054 sayılı Kanun’un “Yerinde inceleme” başlıklı 15. maddesinde ise,  “Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:

a) (Değişik:16/6/2020-7246/4 md.) Defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir,

b) Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,

c) Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.

İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde idari para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi bulundururlar.

(Ek fıkra: 1/8/2003-4971/25 md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. Yerinde incelemenin engellenmesi veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hakimi kararı ile yerinde inceleme yapılır.” düzenlemesi ile Rekabet Kurulu’na geniş yetkiler getirilmiştir.

Böylece Rekabet Kurulu, ihlalle ilgili teşebbüslerin bina, müştemilat ve kayıtlarında incelemeler yapabilir. Bu yönde teşebbüslerin defterleri, her türlü evrak ve belgeleri ve ayrıca bütün mal varlığı incelenebilir.

Rekabet Kurulu yerinde incelemeleri uzmanları aracılığı ile yapar, uzmanlar ellerinde bulunan yetki belgesine dayanarak bu yetkilerini kullanabilirler. Teşebbüslerin temel haklarının korunması bakımından bu yetki belgesinde incelemenin amacı ve konusu, teşebbüsün hangi konuda soruşturulduğu, görevli uzmanların kim olduğu, gerekli kayıtların gösterilmemesi halinde para cezası uygulanabileceği yazılmalıdır. (m. 15/2)

Yerinde inceleme yetkisi esas itibariyle, daha önce ilgilinin Rekabet Kurulu’na verdiği bilgilerin doğruluğunun tespitine ve ayrıca yeni deliller elde edilmesi amacına yöneliktir. Yerinde inceleme yetkisi, ortada somut bir şüphenin varlığını gerektirir. Elde rekabet ihlalini gösteren hiçbir belge ve bilgi yoksa, yerinde inceleme yetkisi kullanılamaz. Yerinde inceleme, yetkisi, bir işletmenin “özel iç dünyası”na girme anlamına geldiğinden, bu yetkinin kullanılmasında genel hukuk kurallarına ve özellikle temel hak ve özgürlüklere riayet etmek şarttır. Bu sebeple, bu konuda yetkilendirilmiş olan elemanların çok dikkatli olması gereği ortaya çıkmaktadır. Teşebbüs bakımından söz konusu olan yerinde incelemeye tahammül zorunluluğu bakımından, Teşebbüsün inceleme sırasında avukatını hazır bulundurma hakkı vardır.

Yerinde incelemenin daha önceden ilgili teşebbüse bildirilip bildirilmemesi hakkında 4054 sayılı Kanun’da herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Her somut olayın özelliğine göre davranılması gerektiği düşünülebilirse de, önceden haber verilmemesi yerinde incelemenin yapılış amacına daha uygundur. Teşebbüsler, yapılan yerinde inceleme sırasında konuyla ilgili belgeleri tek tek göstermek zorundadır. Uzmanların istediği belgeleri bulup onlara göstermek teşebbüsün sorumluluğundadır. Aksi halde teşebbüsü tanımayan, kayıtlarının hangi usule göre tutulduğunu bilmeyen uzmanların, bu incelemelerde gerekli belge ve bilgileri bulabilmeleri mümkün değildir.

Bu bağlamda Rekabet Kurulu’na, rekabet düzeninin muhafazası hedefine yönelik geniş yetkiler tanınmış olup, bu yetkiler doğal olarak araştırmanın amacıyla sınırlı olduğundan, keyfi ve teşebbüslerin olağan işlerini aksatacak şekilde kullanılmaması gerektiği açıktır.

Ancak uygulamada Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 14. ve 15. maddesiyle sağlanan yetkinin kullanılması ve delil toplanması konusunda ciddi sıkıntılarla karşılaşıldığı görülmektedir.

Bu açıklamalardan sonra, teşebbüsünüzün rekabet soruşturmalarında uzman bir ekip tarafından temsil edilmesini ve soruşturma sürecinin uzman kimselerce sürdürülmesini istemez misiniz? Bu süreç oldukça karmaşıktır ve uzmanlık ister. Üstelik sürecin sonunda çok ağır bir yaptırım olarak idari para cezası da öngörülmüştür.

Bu bilgi notu; teşebbüslerin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleriyle doğan   hak ve yükümlülükleri konusunda genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sağlanan bu bilgilerle teşebbüsler kendileri hakkında faydalı olacağını düşündükleri eylemleri hayata geçirebilirler. Ancak, Rekabet Hukuku süreci karmaşık ve uzmanlık isteyen bir süreçtir. Bu alanı bilmeden atılacak adımlar hak kaybını da beraberinde getirir. Detaylı bilgi ve hak kaybının önlenmesi için uzman görüşü alınması tavsiye edilir.