İdari usulde, idare tarafından tutulan dosyaların ilgililere açılması, başka bir ifadeyle belgelere erişim hakkı tanınması, dinlenilme hakkı ile yakından ilgili olup, bu hakkın etkili bir şekilde kullanılmasını sağlar. Bu hak temelini, demokrasi, hukuk devleti ilkesi ve fırsat eşitliği ilkelerinde bulur. Bu sebeple, aslında daha genel ve daha geniş kapsamıyla, bilgi edinme özgürlüğü, idari usul bağlamında belgelere erişim hakkı ile birbirlerini tamamlar niteliktedir. İdarenin elindeki bilgi ve belgelerden yararlanma ve bunlara ulaşma hakkının düzenlenmesi, aynı zamanda idareye nüfuz edilmesi, etkilenmesi, denetlenmesi suretiyle bireyin hak arama özgürlülüğünü kullanmasını ve hukuk devleti çizgisinin korunmasını sağlayan mekanizma olarak karşımıza çıkar.
Bu itibarla, bilgi edinme; idarenin kararları, eylem ve işlemleri ile ilgili belge ve bilgilerin elde edilmesi olgusudur. Bu olgu, idarenin elindeki bilgi ve belgelere ulaşmada zamanla kamusal bir hakka dönüşmüştür. Söz konusu hak ve özgürlük, esas itibariyle, idarenin işlemleri, tutum ve davranışları hakkında kişilerin bilgilenme ihtiyacından doğmuştur. Dolayısıyla bilgi edinme hak ve özgürlüğünün temel amacı, idarenin alacağı kararları hukuka uygun biçimde etkileyebilmek için, kişinin bilgilenmesini sağlamaktır.
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 44. maddesindeki, haklarında soruşturmaya başlandığı belirtilen tarafların, sözlü savunma hakkını kullanma taleplerine kadar Kurum bünyesinde kendileri ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve mümkünse elde edilmiş olan her türlü delilin bir nüshasının kendilerine verilmesini isteyebileceği, Rekabet Kurulu’nun tarafları bilgilendireceği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamayacağı hükmüyle, Kurul’un alacağı kararın ilgilisine Kurum’daki bilgi ve belgeleri sunma yükümlülüğü getirilmiştir.
Rekabet Kanunu’nun 44. maddesinde belirtilen bu hüküm, dosya inceleme hakkını düzenlemiş bulunmakta olup, savunma tarafının dosyayı inceleme hakkının varlığını açıkça düzenlemektedir.
Öte yandan, şikayetçinin dosya inceleme hakkı, dava hakkının ayrılmaz bir parçasıdır. Ayrıca silahlarda eşitlik ilkesinin de bir gereğidir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da şikayetçinin dosyayı incelemesini yasaklayan veya bunu ima eden bir hüküm bulunmamaktadır. Son olarak şunun da belirtilmesi gerekir ki, sözlü savunma toplantısının aleni yapılmasını kabul eden bir sistem içinde, dosyanın şikayetçiden gizlenmesinin hiçbir makul yönü bulunmamaktadır. Bu itibarla bilgi edinme ve belgelere ulasma özgürlüğü, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da şikayet edilen tarafa tanındığı gibi şikayetçi tarafa da tanınmıştır.
Rekabet Kurumu yukarıdaki hükümlerin uygulanmasını göstermek amacıyla Dosyaya Erişim Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin 2010/3 sayılı Tebliği yayınlayarak bilgi edinme ve belgelere erişim hakkının usul ve esaslarını belirlemiştir.
*YUKARIDA YER ALAN YAZI VE GÖRÜŞLER REKABET KURUMU TARAFINDAN YAYIMLANAN “REKABET KURULU KARARLARININ HUKUKİ NİTELİĞİ VE YARGISAL DENETİMİ” ADLI ESERDEN ALINMIŞTIR.
